Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chùa Khmer - “đạo và đời”: Niềm tự hào của đồng bào Khmer (Bài 1)

Hạnh Nguyên - 17:44, 14/08/2022

Với đồng bào Khmer, ngôi chùa luôn hiện hữu trong suốt cuộc đời của họ. Từ khi còn bé đã theo cha mẹ đến chùa, lớn lên nam giới vào chùa tu học và đến giai đoạn trưởng thành, dù bận lo cho cuộc mưu sinh, họ vẫn thường đến chùa tạ lễ đức Phật, cầu an cho gia đình. Về già, họ càng gắn bó với ngôi chùa hơn; cho đến khi qua đời, thì được hoả táng và đưa vào tháp chứa tro cốt được các sư xây dựng tại chùa.

Chùa Serey Kandal, phường Vĩnh Phước, thị xã Vĩnh Châu (Sóc Trăng ) trong những ngày lễ, hội, Tết cổ truyền là nơi sinh hoạt văn hóa nhộn nhịp, thu hút đông đảo con em, phật tử đến biểu diễn các tiết mục văn nghệ, thi đấu thể thao, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Ảnh Thạch Pích
Chùa Serey Kandal, phường Vĩnh Phước, thị xã Vĩnh Châu (Sóc Trăng ) trong những ngày lễ, hội, Tết cổ truyền là nơi sinh hoạt văn hóa nhộn nhịp, thu hút đông đảo con em, phật tử đến biểu diễn các tiết mục văn nghệ, thi đấu thể thao, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Ảnh Thạch Pích

Chùa không chỉ là công trình tôn giáo mang giá trị kiến trúc lịch sử cao, mà còn là nơi cử hành các nghi thức lễ hội dân gian truyền thống quan trọng của đồng bào Khmer như Tết Chôl Chnăm Thmây, lễ hội Dolta, Lễ Ooc Om Boc và các ngày lễ hội truyền thống của dân tộc...”.

Thượng tọa Lý HùngPhó Chủ tịch Hội đoàn kết Sư sãi yêu nước TP. Cần Thơ

Trụ cột tinh thần

Dân tộc Khmer có hơn 1,3 triệu người, sinh sống tập trung đông nhất là ở các tỉnh khu vực Tây Nam bộ. Đồng bào theo phật giáo Nam tông theo tinh thần cố kết cộng đồng, định hướng chuẩn mực và luân lý đạo đức. Các hoạt động tôn giáo luôn gắn với cộng đồng do vậy, nhà chùa được xem như là một “thiết chế xã hội” chứ không dừng lại ở nghĩa đen cụ thể là ngôi chùa.

Toàn vùng Tây Nam bộ hiện có 446 chùa Khmer. Chùa và sư sãi được xem là trụ cột về tinh thần của bà con, do vậy mỗi phum sóc đều có một ngôi chùa để bà con sinh hoạt. Mọi nghi thức lễ hội truyền thống đều được tổ chức tại chùa.

Trong nhiều năm qua, với việc cụ thể hoá Chỉ thị 19- CT/TW, ngày 10/1/2018 của Ban Bí thư về tăng cường công tác ở vùng đồng bào Khmer trong tình hình mới, các địa phương trong khu vực đã đặc biệt quan tâm, tạo điều kiện cho các chùa hoạt động tôn giáo đúng theo đạo pháp, đúng quy định của pháp luật; đồng thời, cho phép sửa chữa tôn tạo, xây dựng mới các công trình chùa với kiến trúc nghệ thuật độc đáo, đặc sắc về hoa văn, điêu khắc và màu sắc rực rỡ… tạo nên sự khác biệt về giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật, hội họa cho những ngôi chùa Khmer.

Nằm trong hệ thống chùa Khmer, ngôi chùa cổ Kh’Leang được xây dựng từ năm 1855, toạ lạc tại đường Tôn Đức Thắng, khóm 5, phường 6, trung tâm TP. Sóc Trăng (Sóc Trăng), trong một quần thể với khuôn viên rộng lớn, rợp bóng cây thốt nốt, cây hoa sứ…, gắn liền với đời sống, văn hóa của đồng bào dân tộc Khmer.

Chùa Kh’Leang - một trong những ngôi chùa cổ mang đậm nét văn hoá chùa Khmer
Chùa Kh’Leang (Sóc Trăng)-một trong những ngôi chùa cổ đậm bản sắc văn hoá truyền thống của đồng bào Khmer

Hòa thượng Tăng Nô, Phó Hội trưởng thường trực Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa Kh'leang tự hào nói, chùa Kh’leang có lịch sử gần 500 trăm, nằm trong số ít ngôi chùa còn giữ lại những nét độc đáo của lối kiến trúc Khmer cổ về điêu khắc với hoa văn, họa tiết rất tinh tế, sắc sảo.Với lý do này, ngày 27/4/1990, chùa Kh’leang đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật.

Chia sẻ về mầu sắc khác biệt, dễ nhận thấy nhất ở những ngôi chùa Khmer, nghệ nhân Thạch Thi Na (Trà Vinh) cho biết: người Khmer chỉ dùng 5 màu trong bảng màu-thể hiện 5 màu cờ giáo, tượng trưng cho mỗi kiếp của hóa thân đức Phật như: Màu xanh lam, màu vàng, màu trắng, màu vàng cam và màu đỏ.

“Khi được yêu cầu thực hiện một công trình tại chùa, trước tiên, tôi sẽ dành thời gian làm quen với từng hạng mục công trình gắn liền với tích truyện, để cảm nhận rồi mới bắt tay vào thực hiện từng chi tiết nhỏ...”, nghệ nhân Thạch Thi Na cho biết.

Sự hòa hợp giữa kiến trúc và hội họa

Theo nghệ nhân Thạch Thi Na, điểm khác biệt của những ngôi chùa Khmer so với các ngôi chùa Phật giáo khác đó là, hầu hết chùa đều được xây dựng theo kiểu nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ xưa. Mỗi ngôi chùa được xem là sự tổng hợp hài hòa về những yếu tố tạo hình, tạo dáng, điêu khắc, kiến trúc, hội họa.

Ví dụ như bờ viền mái nóc có tượng rồng uốn lượn, đầu xòe hình rẽ quạt, đuôi cong. Hay các công trình dù chính hay phụ, đều được điêu khắc, chạm trổ hoa văn với các họa tiết tinh xảo, thể hiện phong cách kiến trúc cổ kính và tinh tế của người Khmer và gắn liền điêu khắc, bức vẽ hàm chứa những thông điệp giáo dục con người về tri thức và đức hạnh.

(CHUYÊN ĐỀ DTTG) Chùa Khmer “đạo và đời” gắn kết tình người: Niềm tự hào của đồng bào Khmer (Bài 1) 3
Sự hòa hợp giữa kiến trúc độc đáo và hội họa Khmer được thể hiện rất rõ ở Chánh điện trong các ngôi chùa Khmer

Như chánh điện của ngôi chùa cổ Kh’leang được xây cao, với 3 bậc tam cấp, mỗi bậc cao khoảng 1 mét có hàng rào bao bọc xung quanh. Các cây cột trong chính điện bằng gỗ đều khá to, đen mượt, được sơn thếp bằng vàng và khắc các hình ảnh nói về cuộc đời Đức Phật cùng các sinh hoạt Phật pháp. Trên trần chính điện và chung quanh đều được trang trí, bằng rất nhiều nét vẽ về hình ảnh của đức Phật…thể hiện rất rõ sự hòa hợp giữa kiến trúc và hội họa Khmer.

Hay ở từng đầu cột phía hành lang bao quanh chính điện của các chùa, thường có tượng krud với tư thế dang tay chống đỡ. Ngoài ra, ở các bậc thang dẫn lên cao cũng trang trí các tượng thần Teahu và tượng chằn (Yeak).

(CHUYÊN ĐỀ DTTG) Chùa Khmer “đạo và đời” gắn kết tình người: Niềm tự hào của đồng bào Khmer (Bài 1) 4
Tượng Chằn thường được đắp ở trước chùa Khmer, thường có dáng vẻ dữ tợn, miệng to, lông mày xếch, răng nanh dài, mắt lồi, hay đội mũ nhọn, mình mặc áo giáp, tay cầm cái chày dài. . Ảnh Phương Nghi

Trong các câu chuyện cổ Khmer thì Yeak (Chằn) chính là nhân vật tượng trưng cho cái ác, nhưng sau này đã được đức Phật cải hóa. Chính vì vậy mà hình tượng của Chằn được hiện diện ở chùa với ý nghĩa đã cải tà quy chánh, vừa bảo vệ chánh pháp cũng vừa nhắc nhở tín đồ hãy cố làm điều phước thiện, tránh gây tội lỗi gian ác, nếu không sẽ bị chằn trị tội. 

Hình tượng Chằn trong các tác phẩm điêu khắc chính là những bài học đạo đức, mang tính nhân văn, giáo dục nhân cách con người, đưa con người đến một cuộc sống hướng thiện, tích đức.

Ngoài những chi tiết trang trí chính, chính điện chùa còn được vẽ sơn dầu các hình tượng sinh động khác, như chim muông hoa lá hoặc hình tiên nữ đang múa trên bầu trời rộng bao la.

(CHUYÊN ĐỀ DTTG) Chùa Khmer “đạo và đời” gắn kết tình người: Niềm tự hào của đồng bào Khmer (Bài 1) 5
Các tượng nữ thần Kâyno có cánh ở tư thế vươn lên đỡ lấy diềm mái, mang thông điệp cho sự hòa bình, thịnh vượng.

Tương tự kiến trúc nổi bật và gây ấn tượng mạnh mẽ nhất ở mặt đứng ngôi chánh điện, chính là trên các đầu cột ở bốn góc được trang trí hình tượng chim thần Krud mình người đầu chim, trên đầu cột còn lại, là các tượng nữ thần có cánh Kâyno. Các tượng nữ thần Kâyno này ở tư thế vươn lên đỡ lấy diềm mái, mang thông điệp cho sự hòa bình, thịnh vượng.

Hay như tại chánh điện chùa Phù Ly 1, tỉnh Vĩnh Long, quanh chánh điện là dãy cột có đắp nổi hình tượng thần Bốn Mặt (Kabil Maha Brum) nhũ vàng, 4 mặt của thần quay về 4 hướng Đông- Tây- Nam- Bắc, truyền tải ý nghĩa khác là đại diện cho từ, bi, hỷ, xả trong Phật giáo.

Thượng toạ Lý Hùng, Phó Chủ tịch Hội đoàn kết Sư sãi yêu nước TP. Cần Thơ, trụ trì chùa Pitu Khôsa Răngsây cho biết: việc thiết kế và trang trí trong khuôn viên chùa đều phải thực hiện theo những nguyên tắt nhất định từ cổng rào… đến chánh điện, nơi nào trang nghiêm, nơi nào cần có những tích truyện để phật tử tiếp cận và tu luyện tâm tính…và cũng tạo thuận lợi cho phật tử và du khách khi đến lễ Phật và tham quan chùa.

Tin nổi bật trang chủ
Thẩm tra sơ bộ báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình MTQG DTTS và miền núi

Thẩm tra sơ bộ báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình MTQG DTTS và miền núi

Chiều 3/10, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Y Thanh Hà Niê Kđăm, Thường trực Hội đồng Dân tộc đã họp Phiên mở rộng thẩm tra sơ bộ Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (gọi tắt là Chương trình MTQG DTTS và miền núi) giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: Từ năm 2021 - 2025, năm 2022.
Sách về xứ đạo: Trồng cam giỏi, viết sách hay (Bài 3)

Sách về xứ đạo: Trồng cam giỏi, viết sách hay (Bài 3)

Dân tộc- Tôn giáo - Phạm Việt Thắng - 21:32, 03/10/2022
Tôi biết giáo dân, doanh nhân, nông dân Trịnh Xuân Giáo trồng cam giỏi đã lâu, thậm chí được ăn cam Thiên Sơn nức tiếng của anh nhiều rồi. Nhưng rất bất ngờ khi anh ra cuốn “Cuộc chiến mưu sinh” – một cuốn sách mà theo anh là thông điệp gửi đến bạn đọc, rằng đừng đánh mất niềm tin!
Quảng Nam sẽ đăng cai tổ chức Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ IV, năm 2027

Quảng Nam sẽ đăng cai tổ chức Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ IV, năm 2027

Tin tức - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 21:22, 03/10/2022
Chiều ngày 3/10, UBND tỉnh Điện Biên phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ Bế mạc Ngày hội giao lưu Văn hóa, Thể thao và Du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III, Điện Biên 2022.
Thủ tướng chỉ đạo chấn chỉnh ngay khuyết điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng

Thủ tướng chỉ đạo chấn chỉnh ngay khuyết điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng

Thời sự - BĐT - 20:25, 03/10/2022
Ngày 3/10, Văn phòng Chính phủ có công văn số 890/TTg –V.I truyền đạt ý kiến của Thủ tướng liên quan đến công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (PCTNTC). Thủ tướng yêu cầu rà soát, có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục ngay những hạn chế, khuyết điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Sức lan tỏa từ

Sức lan tỏa từ "Giải GOLF Doanh nhân vì cộng đồng 2022”

Tin tức - PV - 20:20, 03/10/2022
“Giải GOLF Doanh nhân vì cộng đồng 2022” do Cục Phát triển Doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) và Trung tâm hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa phía Bắc (TAC) phối hợp tổ chức đã chính thức diễn ra tại Sân Phoenix Golf Resort, Lương Sơn, Hòa Bình.
Thông cáo báo chí về ngày làm việc thứ nhất của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII

Thông cáo báo chí về ngày làm việc thứ nhất của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII

Thời sự - PV - 20:05, 03/10/2022
Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã khai mạc sáng ngày 3/10/2022 tại Thủ đô Hà Nội.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 3/10/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và Ban dân tộc các địa phương triển khai Chương trình MTQG phát triển KT- XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, chính sách cho người có uy tín; Cùng một số thông tin nổi bật khác về hoạt động tôn giáo, văn hoá xã hội tại các địa phương. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Hai ngôi chùa bên dòng sông Sê Pôn” của tác giả Nguyễn Thanh
Toàn văn bài Phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khai mạc Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII

Toàn văn bài Phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khai mạc Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII

Thời sự - BĐT - 19:35, 03/10/2022
Sáng ngày 3/10, Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã khai mạc trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì, phát biểu khai mạc Hội nghị. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị này.
Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Tài nguyên đất rừng bị xâm hại (Bài 2)

Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Tài nguyên đất rừng bị xâm hại (Bài 2)

Công tác Dân tộc - Tùng Nguyên - 19:24, 03/10/2022
Cùng với hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, thì việc thực hiện nhiệm vụ quản lý tài nguyên đất đai, nhất là rừng và đất rừng ở các nông, lâm trường quốc doanh (NLTQD) rất lỏng lẻo. Điều này khiến tài nguyên bị xâm hại, tình trạng tranh chấp đất đai có nguồn gốc từ các NLTQD đến nay vẫn chưa “hạ nhiệt”.
Giải Nobel Y Sinh năm 2022: Vinh danh nhà khoa học Svante Paabo

Giải Nobel Y Sinh năm 2022: Vinh danh nhà khoa học Svante Paabo

Khoa học - Công nghệ - PV - 19:18, 03/10/2022
Chiều 3/10 theo giờ Việt Nam, Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ở thủ đô Stockholm của Thụy Điển công bố giải Nobel Y sinh năm 2022 thuộc về ông Svante Paabo, người Thụy Điển.
TP. Hà Nội: Xây dựng hồ sơ trình UNESCO bảo vệ khẩn cấp di sản Mo Mường

TP. Hà Nội: Xây dựng hồ sơ trình UNESCO bảo vệ khẩn cấp di sản Mo Mường

Tin tức - Nga Anh - 17:45, 03/10/2022
TP Hà Nội đang phối hợp với các cơ quan, địa phương xây dựng Bộ hồ sơ quốc gia về di sản văn hoá Mo Mường đệ trình UNESCO ghi danh trong danh sách Di sản văn hoá phi vật thể bảo vệ khẩn cấp.
Ngày hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Lào: Sôi nổi các hoạt động thể thao

Ngày hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Lào: Sôi nổi các hoạt động thể thao

Thể thao - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 17:22, 03/10/2022
Song song với các hoạt động trong khuôn khổ Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III, hoạt động thể thao diễn ra từ ngày 1 - 3/10, với nhiều môn thi đấu mang đậm sắc màu các dân tộc khu vực biên giới Việt Nam - Lào.