Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Những biểu hiện sai lệch trong sử dụng văn hóa các DTTS phục vụ hoạt động kinh doanh: “Lá bùa” để thu hút khách hàng (Bài 1)

Hồng Minh - 18:43, 23/06/2022

Trong xu thế phát triển và hội nhập, việc quảng bá, giới thiệu bản sắc văn hóa của các DTTS ngày càng được phổ biến và thu hút nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, cũng chính sự thu hút đó, mà đôi khi hình ảnh đồng bào DTTS bị lợi dụng, biến thành “lá bùa” trong kinh doanh, quảng cáo.

Thổ cẩm thủ công truyền thống là một sản phẩm đặc trưng của cộng đồng DTTS
Thổ cẩm thủ công truyền thống là một sản phẩm đặc trưng của cộng đồng DTTS

Gắn văn hóa DTTS để làm du lịch

Nếu là một "tín đồ" du lịch ưa trải nghiệm vùng miền núi, có lẽ bạn sẽ không khó để tìm cho mình một khu nghỉ dưỡng cao cấp giữa mênh mông núi rừng. Nơi đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các DTTS.

Tuy nhiên, đó là góc nhìn của khách du lịch. Còn với cộng đồng địa phương họ được hưởng lợi gì từ những khu nghỉ dưỡng sang, xịn đó? Hay chỉ đơn giản cộng đồng DTTS chỉ là hình ảnh mang tính đại diện để đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Trong một lần tình cờ tôi đọc được bài quảng cáo của khu nghỉ dưỡng tại vùng Cao nguyên Vân Hòa, tỉnh Phú Yên có nội dung “du khách sẽ được trải nghiệm, nghỉ dưỡng trong nhà sàn của người Ê Đê”. Qua tìm hiểu, được biết tại khu vực này không có người dân tộc Ê Đê sinh sống, đồng thời đội ngũ nhân viên phục vụ tại đây cũng không phải người Ê Đê.

Không những thế, theo văn hóa của người Ê Đê, ngôi nhà họ sinh hoạt hằng ngày không gọi là nhà sàn, mà gọi là nhà dài. Ngoài ra, hình ảnh ngôi nhà sàn Ê Đê theo bài quảng cáo tại khu nghỉ dưỡng Cao nguyên Vân Hòa có kết cấu khác với nhà dài của người Ê Đê. Vậy tại sao “nhà sàn người Ê Đê” lại trở thành từ khóa cho bài quảng cáo này.

Dẫu biết rằng, việc xây dựng một ngôi nhà giống theo ngôi nhà truyền thống của dân tộc nào đó, là quyền tự do của mỗi người. Thậm chí nó còn giúp quảng bá văn hóa của dân tộc đó. Tuy nhiên, đó là trường hợp xây nhà theo đúng nguyên bản của một ngôi nhà truyền thống. Còn trong trường hợp này, ngôi “nhà sàn Ê Đê” có thiết kế, cũng như tên gọi không đúng.

Vậy trong câu chuyện này, cộng đồng người Ê Đê họ được lợi gì, hay họ đang  trở thành “lá bùa” giúp cho khu nghỉ dưỡng kia thêm phần hấp dẫn, thu hút. Và đó chính là lý do “nhà sàn Ê Đê” trở thành điểm nhấn cho khu nghỉ dưỡng.

Một khu nghỉ dưỡng theo thiết kế nhà trình tường
Một khu nghỉ dưỡng ở vùng DTTS

Sản phẩm thổ cẩm đi liền với DTTS

Không sai nếu nhận định rằng, khi nhắc tới các sản phẩm thổ cẩm ở Việt Nam người ta thường liên tưởng với hình ảnh DTTS. Điều này, cũng đã vô tình “tiếp tay” cho những sản phẩm hàng thổ cẩm không rõ xuất xứ cũng đang được bán lẫn lộn với sản phẩm truyền thống của đồng bào DTTS.

Trên thị trường, hoặc các kênh truyền thông, chúng ta dễ dàng bắt gặp những cụm từ như: Thổ cẩm Tây Bắc, Thổ cẩm DTTS, Thổ cẩm Tây Nguyên…; Hay, một số trang mạng xã hội dùng hình ảnh hoa văn dệt bằng máy, không rõ xuất xứ nhưng nội dung quảng cáo đánh lừa, hướng người tiêu dùng hiểu ngầm đó là sản phẩm thủ công của cộng đồng DTTS.

Còn trên thị trường thổ cẩm, cũng đã xuất hiện nhiều sản phẩm dệt may, một số sản phẩm có xuất xứ từ Trung Quốc, nhưng vẫn gắn nhãn là thổ cẩm DTTS để đánh lừa người tiêu dùng có xu hướng ủng hộ các sản phẩm DTTS, hoặc có tinh thần giúp đỡ cộng đồng. Thực trạng này đang diễn ra rất phổ biến ở nước ta.

Đơn cử, hồi tháng 9/2021, Cục Quản lý thị trường tỉnh Lai Châu đã thu giữ 230 tấm vải thổ cẩm, có mẫu mã gần giống với các sản phẩm thổ cẩm thủ công của đồng bào. Tuy nhiên, chủ nhân của lô hàng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Thiết nghĩ, nếu lô hàng trên “qua mặt” được cơ quan chức năng, thì 230 tấm vải thổ cẩm kia sẽ được “gắn mắc” của một dân tộc nào đó để tiêu thụ.

Là một người yêu thích các sản phẩm thủ công, chị Trần Ngọc Thu, Thanh Xuân, Hà Nội chia sẻ: “Nhìn các sản phẩm như khăn, ví được làm từ vải thổ cẩm tôi nghĩ rằng, đó là các sản phẩm của người DTTS làm ra nên tôi rất thích. Thỉnh thoảng đi du lịch về vùng miền núi, mà thấy người dân bán những sản phẩm thủ công tôi thường mua về làm quà cho người thân”.

Cũng theo chị Thu, vì không phải là người “sành” về mặt hàng này, nên chị cũng khó phân biệt được sản phẩm nào được làm thủ công, sản phẩm nào không rõ xuất xứ.

Cùng với các sản phẩm thổ cẩm, thì ẩm thực cũng là một trong những “mồi nhử” để tăng thêm sự mới mẻ, hấp dẫn trong kinh doanh.

Đi vào các quán ăn, quán nhậu không khó để tìm thấy những món ăn như: nướng mọi, heo tộc, đặc sản người Mông, đặc sản người Thái…Rõ ràng khi đọc những món ăn đó,  đều ẩn chứa hình ảnh DTTS. Sẽ không có gì để bàn, nếu đó chính là những món ăn được chế biến đúng. 

Tuy nhiên, chúng ta ít khi đặt vấn đề, liệu mình đang thưởng thức một món ăn chính gốc của dân tộc nào đó làm hay không? Hay chỉ là hình ảnh mang tính thương mại?

Công an tỉnh Lai Châu thu giữ lô hàng vải thủ công không rõ nguồn gốc
Công an tỉnh Lai Châu thu giữ lô hàng vải thổ cẩm thủ công không rõ nguồn gốc

Biểu hiện nhỏ, hậu quả lớn

Ngỡ rằng đây chỉ là một vấn đề nhỏ, nhưng nếu nhìn rộng hơn khi doanh nghiệp, công ty, cửa hàng dùng hình ảnh DTTS để quảng bá sản phẩm không phải chính gốc từ cộng đồng DTTS, đánh lừa người tiêu dùng vì mục đích lợi nhuận, thì sẽ xảy ra nhiều vấn đề.

Chẳng hạn, ở các mặt hàng thủ công thổ cẩm: Nếu xã hội, đặc biệt là người tiêu dùng không “thông thái”, sẽ tạo cho những “doanh nghiệp cơ hội” có thêm cơ hội lạm dụng lòng tin của người tiêu dùng để tăng lợi nhuận. Quan trọng hơn là, làm hàng giả, hàng nhái sẽ đe dọa trực tiếp đến các ngành nghề truyền thống khi sản phẩm bị ép giá, hoặc có thể “chết” khi nguồn tiêu thụ của khách hàng không đến được với cộng đồng.

Còn việc khai thác "thương mại hóa” hình ảnh DTTS trong du lịch cộng đồng, sẽ dẫn đến tình trạng hưởng lợi từ sự chênh lệch có thể từ do bán đất đổi chủ; hay việc không gian văn hóa, đời sống xã hội cộng đồng người DTTS bị đảo lộn...

Và hậu quả khôn lường khác nữa là, khi "thương mại hóa" hình ảnh DTTS, có thể tạo thêm những khung định kiến mới bởi tâm lý “thương hại”; hay hiểu sai về sản phẩm đối với nhóm cộng đồng DTTS.

Vậy làm thế nào để bảo vệ hình ảnh DTTS,  trả lại đúng vị trị và giá trị của các sản phẩm có nguồn gốc từ chính cộng đồng DTTS trong xu hướng phát triển và hội nhập của xã hội?


Tin cùng chuyên mục
Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Hấp dẫn các hoạt động “Làng với tuổi thơ” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

“Làng với tuổi thơ” là chủ đề hoạt động tháng 7 được tổ chức từ ngày 1 - 31/7, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), nhằm giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc đang hoạt động hằng ngày tại Làng, cùng các hoạt động trải nghiệm tại “Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, tạo sân chơi mùa hè bổ ích cho du khách.
Tin nổi bật trang chủ
Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách và phát huy vai trò Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc

Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách và phát huy vai trò Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc

Ngày 1/7, tại Sơn La, Ủy ban Dân tộc đã phối hợp với Ban Dân vận Trung ương và UBND tỉnh Sơn La tổ chức Hội thảo “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách và phát huy vai trò của Người có uy tín trong đồng bào DTTS khu vực Tây Bắc”.
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt con số ấn tượng

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt con số ấn tượng

Kinh tế - PV - 12 phút trước
Sáu tháng năm 2022, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt con số ấn tượng 27,88 tỷ USD, tăng 13,9% so với cùng kỳ năm 2021. Bốn thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Đội tuyển nữ Việt Nam thua đậm Pháp trong trận giao hữu

Đội tuyển nữ Việt Nam thua đậm Pháp trong trận giao hữu

Thể thao - Giải trí - PV - 1 giờ trước
Thi đấu nỗ lực trong suốt 90 phút nhưng đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam cũng không thể tránh khỏi thất bại trước đội bóng được đánh giá cao hơn rất nhiều là đội tuyển Pháp trong trận giao hữu diễn ra trên sân Stade de la Sources (Saint Jean Le Blanc, thành phố Orleans, Pháp) vào rạng sáng nay (giờ Việt Nam).
Sáng 2/7: Cả nước có 9.689.663 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Sáng 2/7: Cả nước có 9.689.663 ca COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 2 giờ trước
Đến sáng 2/7, tính từ đầu dịch, cả nước có 10.747.397 ca nhiễm COVID-19 trong đó có 9.689.663 ca COVID-19 đã khỏi bệnh.
Công điện của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung ứng phó bão số 1 và mưa lũ

Công điện của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung ứng phó bão số 1 và mưa lũ

Tin tức - PV - 23:21, 01/07/2022
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 564/CĐ-TTg ngày 1/7/2022 yêu cầu các bộ ngành, địa phương tập trung ứng phó bão số 1 và mưa lũ.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ kết thúc tốt đẹp chuyến thăm hai nước châu Âu

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ kết thúc tốt đẹp chuyến thăm hai nước châu Âu

Thời sự - PV - 23:17, 01/07/2022
Chiều 1/7, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam đã về đến Sân bay quốc tế Nội Bài, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Hungary, Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland từ ngày 26 - 30/6, theo lời mời của Chủ tịch Quốc hội Hungary László Kövér, Chủ tịch Hạ viện Anh Lindsay Hoyle và Chủ tịch Thượng viện Anh John Mcfall.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre

Thời sự - PV - 23:13, 01/07/2022
Tiếp tục chương trình công tác tại Bến Tre, chiều 1/7, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chủ trì buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh trên địa bàn tỉnh.
Thông tin khẩn về cơn bão số 1 - CHABA

Thông tin khẩn về cơn bão số 1 - CHABA

Tin tức - T.Minh - 20:51, 01/07/2022
Từ ngày 30/6, áp thấp nhiệt đới trên khu vực Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành bão, cơn Bão số 01 năm 2022 và có tên quốc tế là CHABA.
Thủ tướng thăm lực lượng vũ trang tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu luôn sẵn sàng chiến đấu ở mức cao nhất

Thủ tướng thăm lực lượng vũ trang tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu luôn sẵn sàng chiến đấu ở mức cao nhất

Thời sự - PV - 19:55, 01/07/2022
Chiều ngày 1/7, trong chương trình công tác tại Đắk Lắk, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới thăm, làm việc, động viên cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk và Công an tỉnh Đắk Lắk.
Cà Mau: Khi người tham gia bảo hiểm làm tuyên truyền viên

Cà Mau: Khi người tham gia bảo hiểm làm tuyên truyền viên

Xã hội - M. Ngân - H.Diễm - 19:46, 01/07/2022
Để triển khai thực hiện tốt chính sách bảo hiểm theo đúng phương châm “Bảo hiểm toàn dân” và để người dân hiểu được ai là công dân hợp pháp, đều có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, BHYT thời gian qua, nhiều cấp ủy, chính quyền cơ sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã chủ trương vận động chính những người đã tham gia bảo hiểm làm tuyên truyền viên, qua đó mang lại hiệu quả tích cực trong phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, BHYT.
Thủ tướng: Kiểm soát bằng được tiến độ dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột

Thủ tướng: Kiểm soát bằng được tiến độ dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột

Thời sự - PV - 19:28, 01/07/2022
Chiều ngày 1/7, trong chuyến công tác tại Đắk Lắk, Thủ tướng Phạm Minh Chính và đoàn công tác đã khảo sát hướng tuyến dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột và đoạn đường kết nối từ điểm cuối tuyến cao tốc này với đại lộ Đông Tây của Tp. Buôn Ma Thuột.