Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giải phóng nguồn lực đất đai cho đồng bào DTTS: Tài nguyên đất rừng bị xâm hại (Bài 2)

Tùng Nguyên - 19:24, 03/10/2022

Cùng với hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, thì việc thực hiện nhiệm vụ quản lý tài nguyên đất đai, nhất là rừng và đất rừng ở các nông, lâm trường quốc doanh (NLTQD) rất lỏng lẻo. Điều này khiến tài nguyên bị xâm hại, tình trạng tranh chấp đất đai có nguồn gốc từ các NLTQD đến nay vẫn chưa “hạ nhiệt”.

Tài nguyên đất bị xâm hại kéo theo hệ lụy mất rừng, nhất là diện tích rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ. (Trong ảnh: Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị kiểm tra diện tích rừng tự nhiên tái sinh bị chặt hạ trái phép tại tiểu khu 771, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9 quản lý - Ảnh: ĐN)
Tài nguyên đất bị xâm hại kéo theo hệ lụy mất rừng, nhất là diện tích rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ. (Trong ảnh: Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị kiểm tra diện tích rừng tự nhiên tái sinh bị chặt hạ trái phép tại tiểu khu 771, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9 quản lý - Ảnh: ĐN)

Tranh chấp đất kéo dài

Đăk Nông là tỉnh được thành lập ngày 1/1/2004, trên cơ sở tách 6 huyện phía Nam của tỉnh Đăk Lăk. Như vậy, khi vừa thành lập, tỉnh Đăk Nông đã bắt tay vào thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 16/6/2003 của Bộ Chính trị khóa IX về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh (NLTQD).

Theo văn bản số 2365/TB-TTCP ngày 31/12/2019 của Thanh tra Chính phủ thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng đất nông, lâm nghiệp (NLN) trên địa bàn Đăk Nông, tại thời điểm năm 2007, toàn tỉnh có 17 công ty NLN - tiền thân là các NLTQD đã được sắp xếp lại. Tổng diện tích đất do 17 công ty NLN này quản lý là hơn 310,8 nghìn ha.

Do buông lỏng quản lý nên diện tích đất rừng giao cho các công ty NLN trên địa bàn tỉnh Đăk Nông liên tục bị xâm chiếm; thậm chí có đơn vị để mất hơn ½ diện tích được giao quản lý, bảo vệ và sử dụng. Kết luận của Thanh tra Chính phủ đã chỉ đích danh, tính đến tháng 5/2018, Công ty TNHH MTV cao su Phú Riềng được giao hơn 8.261 ha nhưng đã để hơn 4.806 ha bị xâm chiếm (tỷ lệ 58,16%); Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Đức Hòa được giao hơn 10.338 ha, nhưng “bỏ rơi” gần 5.384 ha (tỷ lệ 52,07%); Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Đăk Mang (nay là Ban Quản lý rừng phòng hộ Đăk Mang) làm mất gần 2.347 ha trong tổng số hơn 6.567 ha được giao quản lý (tỷ lệ 35,7%);…

Do buông lỏng quản lý nên diện tích đất rừng giao cho nhiều công ty NLN liên tục bị xâm chiếm. (Trong ảnh: Hiện trường vụ khai thác gỗ hương trái phép tại Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Krông Pa, tỉnh Gia Lai - Ảnh: công an tỉnh Gia Lai)
Do buông lỏng quản lý nên diện tích đất rừng giao cho nhiều công ty NLN liên tục bị xâm chiếm. (Trong ảnh: Hiện trường vụ khai thác gỗ hương trái phép tại Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Krông Pa, tỉnh Gia Lai - Ảnh: công an tỉnh Gia Lai)

Sau khi Thanh tra Chính phủ có văn bản số 2365/TB-TTCP ngày 31/12/2019, tài nguyên đất rừng trên địa bàn tỉnh Đăk Nông do các công ty NLN quản lý, tiếp tục bị xâm hại. Thông tin được đưa ra tại cuộc làm việc của Ban Chỉ đạo giải quyết các vấn đề tồn tại trong lĩnh vực lâm nghiệp, quản lý đất lâm nghiệp tỉnh Đăk Nông ngày 11/8/2022 cho thấy, hiện toàn tỉnh có trên 16.600 ha đất do các công ty lâm nghiệp Nhà nước, ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và chủ rừng khác quản lý đang bị lấn chiếm.

Hệ lụy của việc buôn lỏng quản lý không chỉ làm tài nguyên đất bị xâm chiếm, mà còn khiến tình trạng tranh chấp đất kéo dài, làm mất an ninh trật tự tại địa phương. Chỉ tính tại tiểu khu 1522, thuộc địa giới hành chính xã Quảng Trực (huyện Tuy Đức), do Công ty TMHH MTV lâm nghiệp Nam Tây Nguyên quản lý, trong tháng 8/2022 đã xảy ra nhiều vụ xô xát giữa một số đối tượng lấn chiếm đất rừng và lực lượng bảo vệ rừng. Đỉnh điểm nhất là vào ngày 4/8/2022, một cán bộ quản lý bảo vệ rừng của Công ty TNHH MTV lâm nghiệp Nam Tây Nguyên bị một đối tượng chém vào cánh tay, phải nhập viện cấp cứu.

Không chỉ xảy ra tranh chấp giữa người dân với các công ty NLN mà còn diễn biến rất căng thẳng giữa người dân với người dân. Đơn cử tại tiểu khu 1525, thuộc xã Đắk Ngo (huyện Tuy Đức), trước do Công ty Lâm nghiệp Quảng Tín quản lý, thường xuyên xảy ra các vụ phá hoại cây trồng lẫn nhau. Điển hình là tối ngày 27/2/2022, rẫy cà phê và điều của gia đình chị Vàng Thị Xua (trú bon Điêng Đu, xã Đăk Ngo) bị kẻ xấu phun thuốc diệt cỏ thiệt hại toàn bộ.

Cùng với tình trạng bị phá hoại vườn cây, nhiều người còn bị kẻ xấu hành hung khi ở lại trong rẫy một mình. Như trường hợp của ông Lộ Văn Phải có đất canh tác tại tiểu khu 1525; trong quá trình canh tác ở lại rẫy, ông Phải đã nhiều lần bị các đối tượng lạ mặt tới đe dọa, hành hung, đốt chòi rẫy.

Tây Nguyên là khu vực có diện tích đất NLT bị lấn chiếm rất lớn. (Trong ảnh: Đất NLN ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông, do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Quảng Sơn quản lý, bảo vệ bị xâm chiếm)
Tây Nguyên là khu vực có diện tích đất NLT bị lấn chiếm rất lớn. (Trong ảnh: Đất NLN ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông, do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Quảng Sơn quản lý, bảo vệ bị xâm chiếm)

“Bỏ rơi” đất là mất rừng

Không chỉ ở Đăk Nông mà tài nguyên đất có nguồn gốc do các NLTQD quản lý, bảo vệ bị xâm hại diễn ra ở tất cá các địa phương trên cả nước. Theo Báo cáo số 958/BC-UBTVQH13 ngày 16/10/2015 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khóa XIII, tại thời điểm năm 2004, có 39/53 tỉnh, thành phố có các NLT bị lấn chiếm đất đai, với diện tích 297.678ha (đất NT là 33.309 ha, đất LT là 264.369 ha). Đồng thời, tại 24/53 tỉnh, thành phố có tranh chấp đất đai ở các NLT, với diện tích 61.038 ha (đất NT 2.238 ha, đất LT 58.800 ha)

Đến năm 2015, theo Báo cáo số 958/BC-UBTVQH13, cả nước có 54 công ty NLN, ban quản lý rừng đang vi phạm chính sách đất đai; trong đó diện tích có tranh chấp 18.315 ha; 76 đơn vị xảy ra tình trạng lấn chiếm, với diện tích 59.668 ha. Trong báo cáo này, UBTVQH khóa XIII cũng nhận định, qua giám sát cho thấy diện tích bị lấn chiếm, tranh chấp ở các địa phương lớn hơn rất nhiều.

Giai đoạn 2010 – 2020, khu vực Tây Nguyên mất hơn 300.000 ha rừng, tốc độ mất rừng tự nhiên bình quân vào khoảng 46.000 ha/năm. (Trong ảnh: Diện tích rừng bị mất ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông)
Giai đoạn 2010 – 2020, khu vực Tây Nguyên mất hơn 300.000 ha rừng, tốc độ mất rừng tự nhiên bình quân vào khoảng 46.000 ha/năm. (Trong ảnh: Diện tích rừng bị mất ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông)

Tài nguyên đất có nguồn gốc từ các NLTQD tiếp tục bị xâm hại sau thời điểm UBTVQH khóa XIII tiến hành giám sát. Thông tin tại Hội nghị triển khai Đề án tăng cường quản lý đối với đất đai có nguồn gốc từ các NLTQD do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức ngày 25/12/2021 cho thấy, tổng diện tích đất có nguồn gốc từ các NLTQD bị lấn chiếm, đang có tranh chấp là 158.009 ha – tăng gấp đôi so với thời điểm năm 2015.

Tại thời điểm năm 2004, theo Báo cáo số 958/BC-UBTVQH13 ngày 16/10/2015 của UBTVQH khóa XIII, bình quân mỗi nông trường (công ty nông nghiệp) quản lý 2.040 ha diện tích tự nhiên, với 1.561 ha đất sản xuất nông nghiệp; bình quân mỗi lâm trường (công ty lâm nghiệp) quản lý 15.059 ha đất tự nhiên, với 12.902 ha đất lâm nghiệp.

Tài nguyên đất bị xâm hại kéo theo hệ lụy mất rừng, nhất là diện tích rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong vòng 10 năm từ năm 2010 đến năm 2020, diện tích rừng trên cả nước đã bị mất khoảng 500.000 ha. Tại khu vực Tây Nguyên trong giai đoạn này, rừng đã bị mất hơn 300.000 ha; tốc độ mất rừng tự nhiên bình quân vào khoảng 46.000 ha/năm.

Riêng tỉnh Đăk Nông, từ năm 2003 đến năm 2020 đã để mất hàng chục nghìn ha rừng. Diện tích rừng bị mất nhiều nhất trong giai đoạn 2003 – 2010 và giản dần trong các giai đoạn tiếp theo (giai đoạn 2011 -2015 mất 3.868,3ha, giai đoạn 2016 – 2020 mất 729 ha). Chỉ tính diện tích rừng giao cho Viện Khoa học lâm nghiệp Nam Trung bộ và Tây nguyên quản lý, sử dụng, giai đoạn 2003 – 2020 đã bị mất hơn 2.000ha; trong đó giai đoạn từ năm 2003 đến tháng 1/2015 để mất hơn 1.800ha; từ tháng 2/2015 đến tháng 12/2020 để mất hơn 230ha.

Các công ty lâm nghiệp ở Đăk Nông là những chủ rừng để mất nhiều diện tích rừng. Kết luận của Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, từ năm 2004 đến tháng 1/2018, có 7/14 Công ty lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh này làm mất hơn 8.520 ha rừng; trong đó có hơn 420 ha rừng phòng hộ, hơn 7.921 ha rừng tự nhiên sản xuất,…

Một số hộ dân ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông chia sẻ với phóng viên về tình trạng bị các đối tượng đe dọa khi xảy ra tranh chấp đất rừng
Một số hộ dân ở xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong, tỉnh Đăk Nông chia sẻ với phóng viên về tình trạng bị các đối tượng đe dọa khi xảy ra tranh chấp đất rừng

Mất rừng là có thực, nhưng còn tài nguyên đất? Thực tế, diện tích đất được giao cho các công ty NLN vẫn còn đó, chỉ là chuyển quyền sử dụng cho các cá nhân, tổ chức khác.

Đúng như ông Huỳnh Ngọc Sơn, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội (khóa XIII) đã nhận định tại phiên thảo luận về Báo cáo Kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai tại các nông, lâm trường quốc doanh giai đoạn 2004 - 2014, sáng 22/9/2015. 7 năm trước, ông Sơn đã nói: “Đoàn giám sát tính kỹ xem, mất đất rất nhiều vì nhiều diện tích thuộc tư nhân, sổ đỏ hết rồi, không còn của chung nữa”.

Việc buông lỏng quản lý tài nguyên đất có nguồn gốc từ các NLTQD đã dẫn đến tình trạng nguồn lực đất đai bị bỏ không cũng như những sai phạm trong quản lý đất đai. Trong khi hàng trăm nghìn hộ đồng bào DTTS sinh sống trên các lâm phần lại không có đất sản xuất, chính sách hỗ trợ đất sản xuất cho đồng bào DTTS được triển khai liên tục, kéo dài từ năm 2004 đến nay vẫn chưa thể “về đích”.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Huyện Đắk Song (Đắk Nông): 2 ngày phá 2 vụ cá độ bóng đá hàng tỷ đồng

Huyện Đắk Song (Đắk Nông): 2 ngày phá 2 vụ cá độ bóng đá hàng tỷ đồng

Pháp luật - Hoàng Thùy - 1 giờ trước
Ngày 8/12 Lãnh đạo Công an huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông cho biết, thực hiện đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, liên tiếp trong 2 ngày, lực lượng Công an huyện Đắk Song đã đấu tranh, triệt phá 2 vụ đánh bạc và tổ chức đánh bạc bằng hình thức cá độ bóng đá, bắt giữ 7 đối tượng, thu giữ nhiều tang vật liên quan.
Gia Lai: Tập huấn xây dựng nông thôn mới tại huyện Kbang

Gia Lai: Tập huấn xây dựng nông thôn mới tại huyện Kbang

Tin địa phương - Ngọc Thu - 2 giờ trước
Trong 2 ngày 7 - 8/12, UBND huyện Kbang (Gia Lai) đã tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực quản lý và tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Thanh Hóa: Tiếp tục phát huy vai trò Người có uy tín để thực hiện hiệu quả chương trình MTQG

Thanh Hóa: Tiếp tục phát huy vai trò Người có uy tín để thực hiện hiệu quả chương trình MTQG

Người có uy tín - Quỳnh Trâm - 2 giờ trước
Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa có 1.289 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Trong những năm qua, đội ngũ Người có uy tín tại vùng núi xứ Thanh đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của mình đối với xã hội và cộng đồng; thực sự là “chỗ dựa” quan trọng của các cấp ủy Đảng, chính quyền, vận động đồng bào DTTS tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, hệ thống chính trị ở địa phương.
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Trao tiền hỗ trợ hộ nghèo làm nhà ở

Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Trao tiền hỗ trợ hộ nghèo làm nhà ở

Xã hội - Minh Thu - 2 giờ trước
Ngày 8/12, Ban Dân tộc đã phối hợp cùng Ban Quản lý Dự án công trình Giao thông, Nông nghiệp - Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang tổ chức Đoàn công tác đi trao tiền hỗ trợ hộ nghèo là người DTTS trên địa bàn xã Lục Sơn, huyện Lục Nam làm nhà ở. Ông Nhữ Văn Nam - Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang cùng tham gia Đoàn.
Quảng Bình: Khởi tố nữ Giám đốc công ty có hành vi trốn thuế

Quảng Bình: Khởi tố nữ Giám đốc công ty có hành vi trốn thuế

Pháp luật - Khánh Ngân - 2 giờ trước
Với thủ đoạn lập khống số lượng công nhân để làm tăng chi phí doanh nghiệp được trừ và giảm bớt số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp hơn 525 triệu đồng, Nguyễn Thị Thu Thảo đã bị cơ quan Cảnh sát điều tra ra quyết định khởi tố bị can và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.
Gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Giáo dục - Thi Thư - 2 giờ trước
Năm 2023 là năm đầu tiên triển khai Đề án “Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 – 2030”. Việc triển khai Đề án là cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, thể hiện tình cảm và trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo cho đồng bào ta ở nước ngoài.
Cô gái trẻ

Cô gái trẻ "khai sinh" dự án vải lanh thủ công Hemp Hmong Việt Nam

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 3 giờ trước
Vàng Thị Dế (SN 2002) sinh ra ở bản Thài Phìn Tủng, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Khác với nhiều bạn bè trang lứa, Dế là cô gái khá mạnh mẽ, dám vượt qua nhiều sóng gió, định kiến để được đi học đại học và khởi nghiệp ở tuổi 20. Một lần liều bán tấm vải lanh dệt thủ công - “của hồi môn” của gia đình, không ngờ lần "liều" này đã giúp Dế tìm ra được hướng đi của cuộc đời.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đón, hội đàm với Chủ tịch Thượng viện Pháp

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đón, hội đàm với Chủ tịch Thượng viện Pháp

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Nhận lời mời của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Chủ tịch Thượng viện Cộng hòa Pháp Gérard Larcher đã đến Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 8 đến 9/12. Sáng nay, 8/12, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã chủ trì lễ đón Chủ tịch Thượng viện Pháp Gérard Larcher. Ngay sau lễ đón, hai nhà lãnh đạo đã tiến hành hội đàm.
Vòng tứ kết World Cup 2022

Vòng tứ kết World Cup 2022 "trong mơ"

Thể thao - Giải trí - PV - 4 giờ trước
Vòng tứ kết World Cup 2022 đã quy tụ được những gì tinh hoa nhất của giải lần này, đồng thời xuất hiện những cặp đấu duyên nợ, hứa hẹn sẽ có những cuộc đụng độ nảy lửa, kịch tính, căng thẳng, những màn đại chiến trong mơ giữa các nền bóng đá lớn của bóng đá thế giới.
Làng thanh niên không tội phạm và tệ nạn xã hội

Làng thanh niên không tội phạm và tệ nạn xã hội

Pháp luật - Ngọc Thu - 4 giờ trước
Đây là mô hình mà làng Kon Sơ Lăl, xã Hà Tây, huyện Chư Păh (Gia Lai) xây dựng để phát động người dân tham gia. Kon Sơ Lăl, từng là địa bàn phức tạp về an ninh, trật tự. Thế nhưng, từ khi triển khai mô hình "Làng thanh niên không tội phạm và tệ nạn xã hội", tình hình an ninh trật tự ở làng đã có nhiều thay đổi tích cực. Đặc biệt là, rât nhiều đoàn viên, thanh niên nhiệt tình tham gia trong đấu tranh phòng - chống tội phạm, bài trừ tệ nạn xã hội, góp sức xây dựng thôn làng bình yên.