Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gương sáng

Nhà Thái học Điêu Văn Thuyển với tình yêu văn hóa dân tộc

Hà Minh Hưng - 16:58, 26/03/2023

Với tình yêu và niềm tự hào về văn hóa dân tộc Thái, ông đã dành hơn nửa cuộc đời để nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán dân tộc Thái (ngành Thái trắng) vùng Pa So. Ông là Nghệ nhân Điêu Văn Thuyển - Chủ tịch Hội Người cao tuổi thị trấn Phong Thổ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật các DTTS Việt Nam.

Tuy tuổi đã cao nhưng nghệ nhân Điêu Văn Thuyển vẫn miệt mài sưu tầm, biên soạn, truyền dạy chữ Thái.
Tuy tuổi đã cao nhưng nghệ nhân Điêu Văn Thuyển vẫn miệt mài sưu tầm, biên soạn, truyền dạy chữ Thái.

Đón chúng tôi ở đầu cầu Pa So, trong trang phục truyền thống và nụ cười hào sảng, Nghệ nhân Điêu Văn Thuyển mời chúng tôi về căn nhà nhỏ tại thôn Hữu Nghị (thị trấn huyện Phong Thổ). Đây cũng là địa chỉ quen thuộc hằng tuần của các thành viên trong Câu lạc bộ (CLB) Bảo tồn văn hóa dân gian, dân tộc Thái trong những buổi giao lưu sinh hoạt, trao đổi văn hóa.

Lần giở lại những bức ảnh đen trắng đã hoen màu thời gian, Nghệ nhân Điêu Văn Thuyển kể về những câu chuyện ngày trước của mình. Ông bảo, thuở bé, thường xuyên được theo cha đi xem thực hành các nghi lễ của bản, của mường nên ông đã được tiếp cận với các cuốn sách Thái cổ. Ban đầu chỉ là thích thú, rồi ông cảm thấy "say dần" mỗi khi  hiểu thêm được một giá trị văn hóa truyền thống của cha ông mình.

Lớn lên, ông chọn nghề sư phạm để dạy chữ cho con em dân tộc mình. Ngoài giờ lên lớp, ông tranh thủ vào bản gặp gỡ, trao đổi với các thầy cúng, các bậc cao niên và cần mẫn ghi chép, sưu tầm những cuốn sách cổ để nghiên cứu, học viết chữ Thái một cách bài bản nhất.

Năm 2005, gia đình ông Điêu Văn Thuyển cùng 40 hộ người Thái ở bản cũ Chiềng Chăn, xã Chăn Nưa chuyển đến nơi ở mới, tại thôn Hữu Nghị (thị trấn huyện Phong Thổ) theo chương trình di dân, tái định cư Thủy điện Sơn La. Thời điểm này, ông được nghỉ hưu nên đã dành nhiều thời gian, tâm huyết cho việc nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian dân tộc Thái.

Những bản thảo chữ Thái cổ viết tay được ông Thuyển cất giữ như “báu vật”.
Những bản thảo chữ Thái cổ viết tay được ông Thuyển cất giữ như “báu vật”

Nhiều năm ròng rã, ông Thuyển đã đi điền dã, sưu tầm, ghi chép về các giá trị văn hóa của người Thái. Ông kiên trì tìm kiếm các tư liệu từ chính những người già để định hình các giá trị văn hóa nguyên bản. Đến nay, kho sách Thái cổ của ông lên đến gần 30 đầu sách, chủ yếu là các bản ghi chép bằng tay. Có những bản chữ đã mờ, rách mục, ông lại nghiên cứu để chép, dịch lại và bổ sung những chỗ thiếu khuyết. Ông còn dịch và viết sách bằng tiếng Thái. Những đầu sách dịch đã được in, xuất bản và tái bản, như: “Chuyện thơ Khun lúa nàng Ủa”; răn dạy người; “Truyện Trạng nguyên”; “Truyện Phạm Công Cúc Hoa”...

Năm 2011, ông Điêu Văn Thuyển tham gia vào Mạng lưới “Bảo tồn và phát triển tri thức bản địa dân tộc Thái Việt Nam” (VTIK). Ông cũng là thành viên trong tổ biên soạn các tài liệu về từ vựng tiếng Thái vùng Mường Lay. Ông cũng đã tham dự nhiều hội nghị, hội thảo về Bảo tồn phát triển tri thức bản địa dân tộc Thái Việt Nam (do Hội Thái học Việt Nam tổ chức).

 Hàng ngày, ông Điêu Văn Thuyển vẫn miệt mài truyền dạy, chỉ bảo từng động tác múa cho các thành viên trong CLB Bảo tồn văn hóa dân gian, dân tộc Thái).
Hàng ngày, ông Điêu Văn Thuyển vẫn miệt mài truyền dạy, chỉ bảo từng động tác múa cho các thành viên trong CLB Bảo tồn văn hóa dân gian, dân tộc Thái)

Bên cạnh việc bảo tồn chữ Thái cổ, hàng ngày, ông cùng các cụ cao niên và những người yêu văn hóa dân tộc chăm chút, gây dựng phong trào văn hóa, văn nghệ qua các lớp truyền dạy, các CLB… Ông chính là người khởi xướng thành lập ra Đội văn nghệ dân gian dân tộc Thái tại thôn Đoàn Kết (thôn giáp ranh với thôn Hữu Nghị). Tiếp đến là thành lập CLB Bảo tồn văn hóa dân gian dân tộc Thái thôn Đoàn Kết vào năm 2021. CLB có các chuyên ngành như: Văn nghệ dân gian; sử dụng nhạc cụ dân tộc; chế tác nhạc cụ; nghề truyền thống; ẩm thực người Thái.

Ông Điêu Văn Sượng - Chủ nhiệm CLB Bảo tồn văn hóa dân gian dân tộc Thái chia sẻ: “Dù tuổi đã cao nhưng vào các ngày cuối tuần hay những đêm trăng, bác Thuyển vẫn đều đặn đến tập luyện, chỉ bảo từng động tác, nhịp điệu, lấy lời cho các thành viên trong CLB. Nhiều ca khúc được ông làm mới, bà con ai cũng thích và thuộc lòng như ca khúc “Việt Nam quê hương tôi”, “Tình ca Tây Bắc”, “Inh lả ơi”… Các bài hát được chuyển thể hát song ngữ trên nền nhạc dân tộc chủ yếu là tính tẩu và sáo trúc”.

Để những tác phẩm văn học dân gian dân tộc Thái được hoàn chỉnh hơn, ông Thuyển thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với các cao niên, những người yêu văn hóa dân gian dân tộc Thái trong công tác sưu tầm biên soạn.
Để những tác phẩm văn học dân gian dân tộc Thái được hoàn chỉnh hơn, ông Điêu Văn Thuyển (người thứ hai từ trái sang) thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với các cao niên, những người yêu văn hóa dân gian dân tộc Thái trong công tác sưu tầm biên soạn

Bà Mai Thị Hồng Sim - Phó Chủ tịch UBND huyện Phong Thổ cũng khẳng định: Nghệ nhân Điêu Văn Thuyển có vai trò quan trọng trong việc tiếp lửa, truyền dạy các giá trị văn hóa phi vật thể của dân tộc lan tỏa trong cộng đồng, đặc biệt là cho thế hệ trẻ. Nhờ những những lớp người như bác Thuyển, mà sợi dây kết nối cộng đồng bớt phần lơi lỏng, để nhịp điệu dân ca còn ngân mãi, những điệu xoè vẫn rạo rực trong những mùa lễ hội...”.

Với những đóng góp không nhỏ cho văn hóa dân tộc, tháng 9/2022, nghệ nhân Điêu Văn Thuyển vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”. 

Tin cùng chuyên mục
Chàng trai người Tày gieo niềm tin cho người trồng chè ở Phú Lương

Chàng trai người Tày gieo niềm tin cho người trồng chè ở Phú Lương

Ôn Lương là xã miền núi của huyện Phú Lương (Thái Nguyên) có 80% là người Tày sinh sống. Có một chàng trai là niềm tự hào của người dân nơi đây– anh Tống Văn Viện (sinh năm 1987)! Anh đã có nhiều đóng góp cho cộng đồng, giúp bà con mở hướng phát triển kinh tế, xóa nghèo, làm giàu từ các sản phẩm nông nghiệp của địa phương.
Tin nổi bật trang chủ
Chung sức xây dựng nông thôn mới ở Gia Lai: Đối diện "rớt" chuẩn và "lỗi hẹn" về đích NTM (Bài 2)

Chung sức xây dựng nông thôn mới ở Gia Lai: Đối diện "rớt" chuẩn và "lỗi hẹn" về đích NTM (Bài 2)

Tuy đã có nhiều nỗ lực, song công cuộc xây dựng nông thôn mới (NTM) tại Gia Lai vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Đặc biệt, các tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2021 - 2025 được điều chỉnh theo hướng nâng cao nên các địa phương gặp khó trong quá trình triển khai thực hiện. Do đời sống kinh tế-xã hội phát triển chưa thực sự bền vững, nhiều xã NTM trên địa bàn đang đứng trước nguy cơ “rớt chuẩn”các tiêu chí NTM và "lỗi hẹn" về tiến độ hoàn thành xây dựng NTM.
Kiên Giang: Đồng bào, sư sãi Khmer an vui đón Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây

Kiên Giang: Đồng bào, sư sãi Khmer an vui đón Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây

Công tác Dân tộc - Hồng Diễm - Minh Ngân - 1 giờ trước
Không khí Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh Kiên Giang đã và đang tiếp tục rộn ràng khắp các phum sóc, các ngôi chùa và đến từng hộ gia đình. Ngoài các hoạt động tại chùa theo phong tục truyền thống, đồng bào Khmer còn được các cơ quan, đoàn thể từ Trung ương đến địa phương tổ chức nhiều đoàn thăm hỏi, tặng quà nhân dịp Tết cổ truyền. Đặc biệt, chính quyền địa phương còn phối hợp với các chùa Khmer tổ chức các hoạt động thể thao, văn nghệ chào mừng Tết Chôl Chnăm Thmây, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong đồng bào.
BIDV, ADB và NFSC đồng tổ chức Hội thảo “Thị trường tài chính Việt Nam 2023 và triển vọng 2024”

BIDV, ADB và NFSC đồng tổ chức Hội thảo “Thị trường tài chính Việt Nam 2023 và triển vọng 2024”

Kinh tế - Khánh Sơn - 1 giờ trước
Vừa qua, tại Hà Nội, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia (NFSC) đồng tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến đối với Báo cáo “Thị trường tài chính Việt Nam 2023 và triển vọng 2024” . Báo cáo là sản phẩm phối hợp của ba cơ quan nhằm đánh giá toàn cảnh về thị trường tài chính Việt Nam, bao hàm đầy đủ các lĩnh vực Ngân hàng - Chứng khoán - Bảo hiểm và Quỹ đầu tư.
Bảo tồn lễ hội Rija Nagar của người Chăm gắn với phát triển du lịch bền vững

Bảo tồn lễ hội Rija Nagar của người Chăm gắn với phát triển du lịch bền vững

Sắc màu 54 - Bá Minh Truyền - 1 giờ trước
Hằng năm, cứ vào tháng 4 dương lịch, người Chăm lại nô nức đón mừng lễ hội Rija Nagar, đánh dấu khoảnh khắc bước vào năm mới. Và việc khai thác di sản lễ hội Chăm gắn liền với hoạt động du lịch địa phương là hướng phát triển bền vững.
Ninh Bình: Nhiều sai phạm tại khu công nghiệp được Thanh tra Chính phủ làm rõ

Ninh Bình: Nhiều sai phạm tại khu công nghiệp được Thanh tra Chính phủ làm rõ

Pháp luật - Thiên An - 1 giờ trước
Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận thanh tra, chỉ ra hàng loạt sai phạm về quản lý, sử dụng đất đai, cấp phép khai thác các mỏ đất làm vật liệu xây dựng, công tác quy hoạch và thực hiện quy hoạch tại tỉnh Ninh Bình. Đặc biệt, thanh tra tại Khu công nghiệp Phúc Sơn, Thanh tra Chính phủ đã phát hiện hàng loạt sai phạm tại khu công nghiệp (KCN) này.
Chung sức xây dựng nông thôn mới ở Gia Lai: Tháo gỡ khó khăn bảo vệ và nâng chất các tiêu chí (Bài 3)

Chung sức xây dựng nông thôn mới ở Gia Lai: Tháo gỡ khó khăn bảo vệ và nâng chất các tiêu chí (Bài 3)

Kinh tế - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2021 - 2025 có nhiều tiêu chí, chỉ tiêu tăng cao hơn so với trước đây, nên các xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM giai đoạn 2015 - 2020 khó đảm bảo khi xét theo các tiêu chí, chỉ tiêu mới. Hiện các ngành và địa phương trong tỉnh Gia Lai đang nỗ lực tháo gỡ khó khăn, hạn chế trong thực hiện các tiêu chí để xây dựng NTM theo hướng bền vững.
Tin trong ngày - 17/4/2024

Tin trong ngày - 17/4/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 17/4, có những thông tin đáng chú ý sau: Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu lần thứ 10 sẽ diễn ra vào ngày 10/3 âm lịch. Bến Tre tổ chức 165 điểm cấp nước ngọt miễn phí cho người dân. Nghệ nhân Lý Liền Siểu - Người gìn giữ “báu vật” của người Dao. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Nhân dân các dân tộc huyện Buôn Đôn đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, hội nhập và phát triển bền vững

Nhân dân các dân tộc huyện Buôn Đôn đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, hội nhập và phát triển bền vững

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 1 giờ trước
Ngày 17/4, UBND huyện Buôn Đôn long trọng tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS huyện Buôn Đôn lần thứ IV, năm 2024. Tham dự Đại hội có ông Điểu Mưu - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Dân tộc địa phương (Ủy Ban Dân tộc); bà H’Yâo Knul - Trưởng Ban Dân tộc, Phó trưởng Ban Chỉ đạo Đại hội DTTS tỉnh Đắk Lắk lần thứ IV, năm 2024; đại diện lãnh đạo các sở, ngành, các huyện và 148 đại biểu tiêu biểu của 29 thành phần dân tộc, đại diện cho hơn 35.000 đồng bào DTTS trên địa bàn huyện.
Bắc Giang xếp thứ 4 cả nước về chỉ số cải cách hành chính

Bắc Giang xếp thứ 4 cả nước về chỉ số cải cách hành chính

Trang địa phương - Thiên An - 1 giờ trước
Ngày 17/4, Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính (CCHC) của Chính phủ tổ chức hội nghị công bố Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính năm 2023 (Chỉ số hài lòng) và Chỉ số CCHC năm 2023 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Bắc Giang tiếp tục xếp thứ 4 cả nước về chỉ số CCHC.
Sáng tạo truyền thông phòng chống tác hại của rượu bia ở vùng đồng bào dân tộc miền núi Quảng Bình

Sáng tạo truyền thông phòng chống tác hại của rượu bia ở vùng đồng bào dân tộc miền núi Quảng Bình

Xã hội - Thùy Linh - 1 giờ trước
Minh Hóa là huyện miền núi nằm ở phía Tây tỉnh Quảng Bình, có đông đồng bào DTTS sinh sống. Cuộc sống của đồng bào vẫn còn nhiều khó khăn vất vả, một trong những nguyên nhân dẫn đến kinh tế khó phát triển là do tình trạng lạm dụng rượu bia trong vùng đồng bào vẫn còn xảy ra thường xuyên. Việc uống rượu bia quá đà để lại nhiều hệ lụy. Để thay đổi nhận thức và hành vi của bà con, thời gian qua huyện Minh Hóa đã tăng cường vận động bà con hạn chế rượu bia, truyền thông Luật Phòng chống tác hại của rượu bia tới đông đảo Nhân dân.
Kiên Giang: “Tết Quân - Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây 2024 đã trao 34 nhà Đại đoàn kết cho đồng bào Khmer

Kiên Giang: “Tết Quân - Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây 2024 đã trao 34 nhà Đại đoàn kết cho đồng bào Khmer

Trang địa phương - Như Tâm - 1 giờ trước
Ông Nguyễn Lưu Trung - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo các hoạt động Tết Quân - Dân tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2021 - 2025 cho biết, Ban Chỉ đạo vừa tổng kết các hoạt động “Tết Quân - Dân” năm 2024 mừng Chôl Chnăm Thmây; đồng thời công bố “Tết Quân - Dân” mừng Chôl Chnăm Thmây 2025 sẽ được tổ chức tại xã Bàn Thạch, huyện Giồng Riềng.
An Giang: Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương với nhiều việc làm thiết thực giúp đồng bào vùng biên giới

An Giang: Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương với nhiều việc làm thiết thực giúp đồng bào vùng biên giới

Trang địa phương - Tuấn Kiệt - Minh Triết - 1 giờ trước
Ngày 17/4, Chi đoàn Đồn Biên phòng (ĐBP) Cửa khẩu Quốc tế Vĩnh Xương, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh An Giang đã tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2024 - 2027. Đây là đơn vị được chọn làm điểm Đại hội cấp cơ sở của BĐBP tỉnh. Đây cũng là Chi đoàn có các hoạt động thiết thực , giúp đồng bào vùng biên giới hiệu quả. Đại tá Lê Hoàng Việt - Phó Chính ủy BĐBP tỉnh tham dự và chỉ đạo Đại hội